مواد مخدر این قدرت را دارند که طرز تفکر، احساس و درک ما از دنیای اطرافمان را تغییر دهند. تمامی مواد مخدر با مغز و سیستم عصبی تعامل دارند و بر عملکردهای شناختی، احساسات و رفتار تأثیر می گذارند. در این مقاله، اثرات مواد مخدر بر ذهن، چه در کوتاه مدت و چه در بلندمدت، و اینکه چگونه این تغییرات میتواند بر افکار، احساسات و اعمال فرد تأثیر بگذارد را بررسی خواهیم کرد.
چگونه مواد مخدر بر مغز تأثیر می گذارد؟
مغز مسئول تنظیم هر کاری است که انجام می دهیم، از عملکردهای اولیه بدن گرفته تا فرآیندهای فکری پیچیده. هنگامی که ما مواد مخدر مصرف می کنیم، اغلب در عملکرد طبیعی مغز اختلال ایجاد می کنند. اکثر مواد مخدر، بر انتقال دهنده های عصبی مغز تأثیر می گذارند – پیام رسان های شیمیایی که سیگنال ها را بین نورون ها (سلول های مغز) منتقل می کنند.
اختلال در شیمی طبیعی مغز می تواند به طیف وسیعی از اثرات، از سرخوشی و ادراک تغییر یافته تا اضطراب، سردرگمی، و حتی اختلالات شناختی طولانی مدت منجر شود. تاثیر مواد مخدر بر ذهن بستگی به نوع ماده، دوز و دفعات مصرف آن دارد.
مطلب مفید دیگر: تغییرات چهره بعد از ترک سیگار
اثرات کوتاه مدت مواد مخدر بر ذهن
در کوتاه مدت، مواد مخدر می توانند تغییرات فوری در خلق، شناخت و رفتار ایجاد کنند. این اثرات مواد مخدر بر ذهن بسته به ماده مورد استفاده می تواند متفاوت باشد. مواد مخدر فعالیت برخی از انتقال دهنده های عصبی مانند دوپامین و نوراپی نفرین را افزایش می دهند که می تواند منجر به احساس افزایش انرژی، افزایش هوشیاری و سرخوشی شود. با این حال، اثرات مواد مخدر بر ذهن همچنین می توانند باعث اضطراب، بی قراری و پارانویا شوند و قضاوت و تصمیم گیری را مختل کنند.
مواد توهم زا ادراک حسی را تغییر می دهند، که منجر به توهمات واضح بصری یا شنیداری، واقعیت تحریف شده، و تغییرات در فرآیندهای فکری می شود. در حالی که برخی از کاربران تجربیات مثبت و افزایش دهنده ذهن را گزارش می دهند، برخی دیگر ممکن است اضطراب، سردرگمی و پارانویا را تجربه کنند. در موارد شدید، مواد توهم زا می توانند باعث روان پریشی یا تغییرات پایدار در ادراک شوند.
مطلب مفید دیگر: ترک سیگار
مواد افیونی به گیرنده هایی در مغز متصل می شوند که درد و لذت را کنترل می کنند و در نتیجه احساس قوی سرخوشی ایجاد می کنند. با این حال، این مواد مخدر همچنین عملکردهای حیاتی مانند تنفس و ضربان قلب را سرکوب می کنند که می تواند خطرناک باشد. استفاده از مواد افیونی می تواند به سرعت منجر به اعتیاد شود، با افزایش تحمل که نیاز به دوزهای بالاتر برای همان اثر دارد.
این اثرات مواد مخدر بر ذهن میتواند برای برخی لذتبخش باشد، اما خطراتی مانند اختلال در قضاوت، رفتار خطرناک، آسیب یا مرگ تصادفی را نیز به همراه دارد. علاوه بر این، استفاده مکرر از این مواد می تواند منجر به تحمل، وابستگی و اعتیاد شود که پیامدهای طولانی مدتی بر سلامت روحی و جسمی دارد.
اثرات بلند مدت مواد مخدر بر ذهن
هنگامی که مواد مخدر برای مدت طولانی استفاده می شوند، می توانند تغییرات قابل توجه و گاهی غیرقابل برگشتی را در مغز ایجاد کنند. این اثرات طولانی مدت می تواند منجر به نقص های شناختی پایدار، اختلالات عاطفی و تغییرات رفتاری شود. مصرف مزمن مواد مخدر می تواند حافظه، توجه و تصمیم گیری را مختل کند. مواد مخدریی مانند الکل، کوکائین و مت آمفتامین می توانند به سلول های مغز آسیب برسانند و بر هیپوکامپ (مسئول تشکیل حافظه) و قشر جلوی مغز (مسئول برنامه ریزی و کنترل تکانه) تأثیر بگذارند. این می تواند منجر به مشکل در تمرکز، فراموشی و مهارت های ضعیف در حل مسئله شود.
مصرف طولانی مدت مواد مخدر با افزایش خطر ابتلا به بیماری های روانی مانند افسردگی، اضطراب و پارانویا مرتبط است. برخی از مواد مخدر، مانند ماری جوانا، میتوانند مشکلات سلامت روانی موجود را تشدید کنند یا علائم روانپزشکی را در افرادی که مستعد ابتلا به بیماریهایی مانند اسکیزوفرنی هستند، ایجاد کنند. مصرف مواد همچنین می تواند مدیریت احساسات و مقابله با استرس را برای افراد دشوارتر کند و منجر به افزایش خطر بی ثباتی عاطفی شود.
یکی از مهم ترین اثرات مواد مخدر بر ذهن، اعتیاد است. اعتیاد یک اختلال مزمن و عود کننده است که با رفتار اجباری در جستجوی مواد مخدر، از دست دادن کنترل بر مصرف و ادامه مصرف علیرغم پیامدهای منفی مشخص می شود. مواد مخدر سیستم پاداش مغز را تغییر می دهد،که چرخه اعتیاد را تقویت می کند. با گذشت زمان، مغز برای عملکرد طبیعی به این ماده وابسته می شود و توانایی فرد برای تجربه لذت از منابع دیگر کاهش می یابد.
مصرف طولانی مدت مواد مخدر، به ویژه با موادی که بر قشر جلوی مغز تأثیر می گذارد (مانند کوکائین یا الکل)، می تواند توانایی های تصمیم گیری را مختل کند و می تواند منجر به رفتارهای پرخطر، مانند رانندگی ناایمن، رابطه جنسی محافظت نشده یا مشارکت در فعالیت های مجرمانه شود. افراد مبتلا به اختلالات مصرف مواد همچنین ممکن است در حفظ روابط و انجام مسئولیت ها با چالش هایی مواجه شوند که می تواند بیشتر به انزوا و کاهش سلامت روان کمک کند.
توجه کنید که…
مواد مخدر خاصی مانند مت آمفتامین، مواد توهم زا و مصرف شدید ماری جوانا، با ایجاد روان پریشی مرتبط بوده است – وضعیت ذهنی تغییر یافته ای که می تواند شامل توهم، هذیان و پارانویای شدید باشد. این علائم میتوانند مدتها پس از قطع مصرف دارو باقی بماند و در برخی موارد ممکن است به اختلالات مزمن سلامت روان تبدیل شود.
از طرفی اثرات مواد مخدر بر ذهن می تواند تأثیر عمیقی بر نحوه تنظیم احساسات ما داشته باشد. سیستم لیمبیک مغز که احساسات و انگیزه را کنترل می کند، می تواند به طور قابل توجهی تحت تاثیر مصرف مواد مخدر قرار گیرد. به عنوان مثال مواد مخدریی که سطح سروتونین و دوپامین را تغییر می دهند، مانند مواد مخدری ضد افسردگی، الکل و مواد مخدری تفریحی، می توانند توانایی تجربه طیف گسترده ای از احساسات را مختل کنند. در حالی که این ممکن است باعث تسکین موقت درد عاطفی شود، با گذشت زمان، می تواند مانع رشد عاطفی شود و توانایی احساس همدلی یا ارتباط با دیگران را کاهش دهد.
به طور متناقض، مواد مخدری که در ابتدا اضطراب یا غم را کاهش می دهند، می توانند این علائم را در طول زمان بدتر کنند. به عنوان مثال، الکل و ماری جوانا ممکن است استرس را به طور موقت کاهش دهند، اما می توانند احساس اضطراب، تحریک پذیری و افسردگی را با از بین رفتن اثرات افزایش دهند. استفاده مزمن از برخی مواد مخدر حتی می تواند شیمی مغز را به گونه ای تغییر دهد که احساس احساسات مثبت را بدون کمک این ماده برای افراد دشوارتر کند.
در آخر در مورد اثرات مواد مخدر بر ذهن این را بدانید
چنانچه شما یا اطرافیانتان درگیر اثرات مواد مخدر بر ذهن (Effects of drugs on the mind) شده اید میتوانید از مشاوران مشاورکده برای درمان و ترک اعتیاد کمک بگیرید. روانشناسان این مجموعه با سالها فعالیت در این زمینه میتوانند تا انتهای پاک شدن همراه شما باشند و حمایت های لازم را ارائه دهند.
